Regionale aangelegenheden

Nog maar enkele weken geleden kwamen de eerste berichten bij ons zorgloket binnen van mensen die geen huishoudelijke hulp meer kregen. De vertrouwde huishoudelijke hulp was weggegaan en er waren te weinig nieuwe mensen beschikbaar om de hulp over te nemen. 

Vandaag zijn we als regiogemeenten na een intensieve periode van onderling overleg en in overleg met de thuiszorginstellingen tot een oplossing gekomen. Het belangrijkste gevolg daarvan is, dat mensen vanaf heden niet meer zonder hulp komen te zitten. Als er te weinig medewerkers zijn voor huishoudelijke hulp, mogen namelijk tijdelijk duurdere krachten worden ingezet.

Tegelijkertijd investeren we ook in de groei van het aantal mensen dat nu al het merendeel van de huishoudelijke hulp voor hun rekening neemt. Zij doen dit momenteel als “Alpha hulp”, een bijzondere constructie, die bij mijn weten alleen in de thuiszorg voorkomt. De thuiszorginstelling bemiddelt wel tussen klant en Alpha hulp, maar de Alpha helpende heeft geen vaste aanstelling bij de thuiszorginstelling, geen pensioenregeling, geen vakantiegeld, geen doorbetaling bij ziekte, geen begeleiding en geen scholing. Al die dingen, die we in Nederland voor werknemers vanzelfsprekend vinden, zijn dus voor Alpha hulpen niet weggelegd. Soms vinden Alpha hulpen dit geen probleem. Zij kiezen bewust voor deze positie, die hen ook wel veel vrijheid geeft. Maar voor velen ligt dit anders en terecht ervaren Alpha hulpen door deze slechte rechtspositie weinig erkenning voor het werk dat zij doen. Het spreekt voor zich dat een baan in de thuiszorg onder dergelijke voorwaarden ook niet erg aantrekkelijk is voor nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Als we nieuwe mensen voor dit werk willen vinden, zullen we dus de arbeidsvoorwaarden moeten verbeteren. Meer geld dus voor Alphahulpen, zodat ze een fatsoenlijk dienstverband aangeboden kunnen krijgen. Dat is een belangrijk onderdeel van de oplossing die we vandaag met elkaar hebben gevonden.

Voor al die mensen in Huizen die huishoudelijke hulp nodig hebben ben ik blij met dit snelle resultaat. Maar dit zou niet gelukt zijn zonder de inzet van onze ambtenaren. Medewerkers bij het zorgloket hebben heel adequaat gereageerd op binnenkomende signalen over wachtlijsten in de thuiszorg. Daardoor konden we ook onmiddelijk in actie komen. Klantmanagers van de sociale dienst hebben in hoog tempo een screening uitgevoerd van mensen die een bijstandsuitkering krijgen, maar mogelijk in aanmerking komen voor een baan in de thuiszorg. Beleidsambtenaren hebben voorstellen geschreven, herschreven, en aangepast, in intensief overleg met collega’s uit de andere gemeenten in de regio. Medewerkers van de financiele afdeling hebben rekenwerk gedaan. De juridische afdeling heeft met heel korte deadlines mee moeten adviseren. Ik heb zeer veel respect voor al die mensen, die met deze enorme betrokkenheid en inzet aan dit dossier hebben gewerkt. We hebben met elkaar in enkele weken tijd een enorme klus geklaard. Chapeau!

Vorig jaar was ik aanwezig bij een regionale bijeenkomst van het Landelijk Dementieprogramma in Huizen. Op die middag werden belangrijke knelpunten in de zorg voor dementerenden benoemd, waaronder het gebrek aan verpleeghuisplaatsen in onze regio. Dat dit probleem (door de sterke vergrijzing in onze regio) alleen maar zal toenemen, was toen al evident. Op dat moment verwachtte ik wel dat we als gemeente (bij de invoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning per 1 januari 2007) met dit knelpunt te maken zouden gaan krijgen, maar niet dat dit al direct in de eerste weken van januari zou zijn. Toen zich in die periode in onze gemeente twee situaties voordeden van ernstige problemen van dementerenden in de thuissituatie door het (tijdelijk) wegvallen van de mantelzorgers, trokken we dus ook direct aan de bel bij Alzheimer Nederland, afdeling het Gooi, die daarop op hun beurt onmiddelijk actie nam en alle partijen binnen 1 week bij elkaar om tafel bracht.

Tijdens dit eerste overleg waren aanwezig, naast Alzheimer Nederland, afdeling ‘t Gooi en de gemeente Huizen (mede namens de regiogemeenten Gooi en Vechtstreek), drie grote zorginstellingen uit de regio, de SSIG (is de overkoepelende organisatie van zorginstellingen) het AGIS zorgkantoor en Zorgbelang (is de overkoepelende belangenorganisatie voor clienten).

Er bleek meer onderzoek nodig naar de precieze omvang van de problematiek. Voor Huizen wilde ik daar niet op wachten. Om die reden zijn al in januari afspraken gemaakt met de Huizer zorginstellingen (de Marke, de Bolder, Voor Anker), de Thuiszorg Gooi en Vechtstreek, de Christelijke Thuiszorg en de Stichting Locaal Welzijn. Die afspraken komen kort gezegd hierop neer, dat bij een crisis, die ontstaat door het wegvallen van een mantelzorger, in Huizen binnen 24 uur hulp wordt geboden aan de dementerende die alleen achterblijft, bij voorkeur in de thuissituatie. Tijdens kantooruren kunnen huisartsen of andere betrokkenen hiervoor het zorgloket bellen. Na kantooruren en in de weekenden hebben de drie genoemde zorginstellingen een 24-uurs bereikbaarheid.

Inmiddels zijn we al weer ruim vier maanden verder, maar is er niet stil gezeten. Door alle betrokkenen in de regio is keihard gewerkt aan een regio-brede oplossing voor dit probleem. Vandaag presenteerden we het resultaat van die inspanningen aan de pers: Er komen (naast de 5 crisisplaatsen die er al waren) per direct nog 3 extra crisisplaatsen beschikbaar, voor mensen die zeer acuut moeten worden opgenomen. En per 2008 komen er 60 extra verpleeghuisplaatsen in de regio beschikbaar. Afgesproken is dat we daarnaast heel goed in beeld gaan brengen hoe de wachtlijst voor verpleeghuiszorg eruit ziet en waar precies de behoefte aan zorg van de mensen op de wachtlijst uit bestaat. Uitgangspunt is dat we er gezamenlijk alles aan zullen doen om mensen zo lang mogelijk in hun thuissituatie te kunnen laten. Dat betekent dat goede huisvesting nodig is en dat de mantelzorgers (meestal de partners) ook goede begeleiding en ondersteuning moeten krijgen. Maar dat betekent ook dat -als het echt niet meer thuis kan- een opname in een verpleeghuis in onze eigen regio gegarandeerd moet kunnen worden.

Zover zijn we nu nog niet, maar de eerste stappen in de goede richting zijn met de uitbreiding van het aantal verpleeghuisplaatsen wel gezet! Daarnaast zie ik het ook als een belangrijk winstpunt, dat we als betrokken partijen (belangenorganisaties, zorginstellingen, zorgkantoor en gemeenten in de Gooi en Vechtstreek) samen optrekken om een optimale zorg voor dementerenden in onze regio tot stand te brengen.

Natuurlijk ben ik blij met het tot dusver bereikte resultaat. Maar er is geen reden om nu achterover te gaan leunen. Integendeel. We zullen er keihard tegenaan moeten om naar de toekomst toe nieuwe zorgarrangementen voor dementerenden en hun mantelzorgers tot stand te brengen. Wordt vervolgd dus!

De Wet Maatschappelijke Ondersteuning is per 1 januari jl. in werking getreden. Het jaar is nog maar net begonnen, maar een eerste knelpunt heeft zich al aangekondigd. Er zijn te weinig crisisopvangplaatsen in onze regio voor mensen met (zoals dat heet) een psycho-geriatrische aandoening. Dementie, in de volksmond.

Het probleem werd bij ons zichtbaar door een individuele situatie. De partner van een dementerende man moet acuut in het ziekenhuis worden opgenomen. Het echtpaar woont thuis en er ontstaat dus een probleem rond de zorg voor de dementerende man. Er blijkt in eerste instantie in onze regio geen plaats voor hem te zijn. Alleen in Amsterdam is een plekje voor crisisopvang. Uiteindelijk wordt het probleem in Huizen opgelost, maar dat hing samen met een toevallige omstandigheid en duurde al met al ook erg lang.

Uit navraag bij de Alzheimer stichting Gooi en Vechtstreek blijkt dat dit geen incident is. Er zijn volgens deze stichting niet alleen wachtlijsten voor verpleeghuiszorg en verzorgingshuizen, maar er zijn ook te weinig mogelijkheden voor crisisopvang van dementerenden in onze regio.

Mede dankzij de inzet van de Alzheimer stichting lukte het om op heel korte termijn alle betrokkenen om tafel te krijgen. Vandaag al was ik dus in gesprek over dit probleem met enkele directeuren van verpleeghuizen in onze regio, de organisatie SSIG, het zorgkantoor (= de zorgverzekeraar), Zorgbelang (= de belangenbehartigers voor patienten) en natuurlijk de Alzheimerstichting zelf.

Tijdens dit gesprek werd duidelijk dat het probleem door alle betrokkenen wordt erkend, maar dat een structurele oplossing ervoor op de korte termijn niet haalbaar is. Immers, de vraag naar zorg voor deze groep mensen neemt alleen maar toe, terwijl het aantal beschikbare plaatsen in verpleeg- en verzorginshuizen niet verder mag groeien. Dat betekent dat mensen met dementie langer thuis verzorgd worden dan vroeger. Juist in die omstandigheden is de vraag naar creatieve oplossingen, om de mantelzorger (tijdelijk) te ontlasten, groot. De zogenaamde “crisisbedden” in verpleeghuizen (waarvan er overigens feitelijk ook al te weinig zijn) blijken bovendien voor deze situaties niet te zijn bedoeld.

Om het probleem in al zijn facetten goed in kaart te brengen ontbreekt het momenteel aan voldoende inzicht in alle benodigde cijfers en achterliggende gegevens. Er zal dan ook in de komende periode door alle aanwezigen hard worden gewerkt om die gegevens overzichtelijk boven tafel te krijgen, zodat over twee maanden verder gesproken kan worden over een gedegen regionale aanpak van deze problematiek.

Dat neemt niet weg dat ik van mening ben dat wij intussen voor onze inwoners in Huizen moeten zoeken naar creatieve oplossingen, waarmee we de periode die nodig is voor een grondige regionale aanpak van de knelpunten in ieder geval op de korte termijn voor onze inwoners (en met name ook voor de mantelzorgers) kunnen overbruggen. Volgende week zal ik hierover met zorginstellingen en andere betrokken organisaties in onze gemeente gesprekken voeren.